Overleven in 2020

11 juni 2020

Aanloop

Sinds het prille begin van deze lente heb ik, kwetsbare bejaarde, een nieuwe hobby: survivallen in het Noorderplantsoen. Voor dag en dauw opstaan, de Grote Berg beklimmen en verstillen in het ochtendgloren. De rozevingerige dageraad lost op in een strakblauwe hemel. Vijf weken achtereen geen enkele wolk, zelfs geen condensstreep van een vliegtuig. De lucht is schoon en gezond, zonder uitlaatgassen van verkeer; geen gebarbecue en de vuurplaats op het terras van Zondag ontmanteld.



Ik had gedacht dat de Grote Berg zo vroeg in de ochtend dag verlaten zou zijn. Maar niets is minder waar. De top van de heuvel is de arena voor heilgymnastiek en spirituele verdieping, het is er een komen en gaan van wandelaars en joggers, racefietsers doen er een Mont Ventouxtje, vuilnisauto’s, politieauto’s en -motoren rijden op en af en een karavaan trouwe viervoeters trekt voorbij. Het aantal hondenuitlaters is enorm gestegen. Iedereen schaft tegenwoordig een hond aan, gewoon, om hem uit te kunnen laten. Het liefst vele malen per dag, als dekmantel om maar iets te doen te hebben en even een luchtje te kunnen scheppen. Dierenartsen stellen vast dat al die uitgelaten pootjes in deze tijd veel sneller slijten dan normaal.



Randy & Alexander

 

Zaagrug

 

Truus Geluk

 

feestgans

 
De diehards

In de jungle van het Noorderplantsoen is natuurlijk de oude senegalpapegaai de kampioen-survivor zoals hij zich hier al minimaal 21 jaar lang aanpast aan ons koude, wisselvallige klimaat. Boven op de Grote Berg hokt hij met zijn maatje, de grote alexanderparkiet, net als hij van het mannelijk geslacht. Het is de hormonale periode en zij doen netjes om de beurt hartstochtelijke, maar vergeefse pogingen om elkaar te bevruchten.

Ook de moerasschildpadden hebben de winter opnieuw getrotseerd. Als op afspraak duiken ze op 11 april overal voor het eerst weer op uit de modder van de vijverbodems.
Al ten minste voor het 13de jaar klimt het vrouwtje zaagrug op haar vaste stek: het loopplankje aan de Noorderbuitensingel. Na het lange Groningse winterseizoen aanvankelijk te verzwakt om zich op het trappetje te hijsen, maar met een paar dagen zonneschijn kan ze er weer helemaal tegenaan. Helaas is ons klimaat voor haar te koud om zich voort te kunnen planten. Nóg wel.


Het jaar van de wilde eend

Het is opvallend hoe weinig jonge eendjes hier in de lente te zien zijn. De IVN-werkgroep Stadsecologie heeft in 2016 en 2017 onderzoek gedaan naar de overleving van eendenkuikens in het Noorderplantsoen. In 2016 overleefden maar 4 kuikentjes en in 2017 slechts 7. Alle van dezelfde moedereend. De andere pulletjes vonden zonder uitzondering binnen een paar dagen een voortijdige dood. Waarschijnlijk verslonden door predatoren, of mogelijk kwamen ze jammerlijk om in de onveilige duikers waarmee de vijvers met elkaar zijn verbonden. Deze moedereend is helaas in het begin van dit voorjaar verdwenen, dus dat belooft niet veel goeds met het oog op het voortbestaan van de soort. Nu is mijn interesse in eendjes voornamelijk culinair getint, maar dit maakt mij toch erg nieuwsgierig. 2020 is het jaar van de wilde eend, dus ik neem me voor om mij eens serieus in deze soort te verdiepen.

De ganzen doen fanatieke broedpogingen, tegen beter weten in. Hun eieren worden sinds jaar en dag zodanig behandeld dat ze niet uitkomen. Met onverholen plezier zie ik op 7 april dat een ganzenpaar op het eilandje bij de Kerklaan er toch in is geslaagd om twee jonkies voort te brengen. Het zijn echter geen ganzenkuikens, maar eendenkuikens; ze hebben de eieren van de buurvrouw uitgebroed!
Eén pulletje groeit welvarend op, beschermd door de twee waakzame pleegouders die het helemaal niet gek vinden dat hun boreling wel erg klein van stuk blijft. Ook de omwonenden ontfermen zich over het jong en bespreken dagelijks vol trots met elkaar hoe leuk en assertief het is. Als het diertje tot hun grote schrik in de duiker is gevallen zijn zij, evenals de hele ganzenkudde, in rep en roer. De dierenambulance wordt gebeld en de goede afloop wordt in het Nieuws van OOG-TV wereldkundig gemaakt.
En dan krijgen wij eindelijk duidelijkheid: het kwaakt, dus het is een meisje! Als ze haar donsveertjes is kwijtgeraakt blijkt dat ze geen ordinaire soepeend is, maar een raszuivere Anas platyrhynchos*.
Op dit moment (17 juni 2020) is ze het enige volgroeide eendenjong in het Noorderplantsoen, dankzij de bescherming van de soepganzen. Tot nog toe zijn alle andere pulletjes, en ik heb er al minimaal 47 geteld, binnen een paar dagen na hun geboorte teloorgegaan.

De eenden, meerkoeten en waterhoentjes hebben het zwaar. Kleine mantelmeeuwen doen dagelijks even hun ronde langs de vijvers om verse 1-dags-jonkies te snacken. Maar de nijlganzen brengen een flink aantal jongen groot en zelfs de soepganzen produceren stiekem een aantal jongen waarvan er vijf voorspoedig opgroeien.

Boodschap aan het volk

‘Blijf thuis, restez à la maison, bleib zu Hause!’ Het Noorderplantsoen is de hotspot van Groningen en barst uit zijn voegen. Politieagenten, boa’s en stewards houden het volk in het gareel.
Op bevrijdingsdag weerklinkt het carillon van de Martinikerk over Stad en Ommeland:
’Voor degene in een schuilhoek achter glas
Voor degene met de dichtbeslagen ramen
Voor degene die dacht dat ie alleen was
Moet nu weten, we zijn allemaal samen
Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder.’

Beiaardier Auke de Boer is de enige mij bekende artiest die zonder beperkende maatregelen kan blijven optreden voor een massapubliek.

Wat nu?

In de muziektempel poseert een bruidspaar voor een fotograaf. Het huwelijk heeft de toekomst. Want hoe moet dat nu met het voortbestaan van de Homo sapiens? Je vraagt je af hoe de mensheid gaat overleven, of er nog wel voortgeplant gaat worden door de jeugd. Onze jongeren zijn niet meer te houden, die willen uitspatten, de hormonen gieren door hun lijf. Maar bij een beetje handtastelijkheid, flikflooien of vozen krijgen ze al gauw een boete van € 390,- aan hun broek, plus een strafblad. Virtuele seks is booming, maar zo’n interactieve vibrator met bluetooth- en wifi-verbinding is toch niet het echte werk en levert geen nazaten op.

Vakantie!

Na de zonnigste lente ooit wordt het zomer. Nederland houdt de adem in. Het geraas van de stad zwelt weer aan en de barbecues, terrassen en vliegtuigstrepen keren terug. Die anderhalve meter is sterk onderhevig aan krimp. Slalommend langs de slipstream van de fietsers en zigzaggend langs het zog van de joggers baan ik mijn weg door het plantsoen. Pizzadozen, lachgaspatronen, wijnflessen en bierblikjes bakenen de paden. Iedere ochtend ruimen de gemeentewerkers zonder morren alle rotzooi op en maken het Noorderplantsoen weer spik en span voor een nieuwe dag. Applaus voor de vuilnismannen, onze helden!
Voor de zomervakantie weet ik al een bestemming, uiteraard in eigen land. Een gegarandeerd rustig natuurgebiedje, een aards paradijs voor ons, kwetsbare oudjes: de Selwerderhof**.
____________________

*) Op 10-06-2020 heeft Henri Zomer het eendje aan de rechter tarsus voorzien van een metalen ring (Arnhem 6.194.367). Ze heeft dan een vleugellengte van 266 mm en is 68 dagen oud.
**) www.theehuisselwerderhof.nl